تحقیقات نشان داده که نقطه شروع بیشتر آتشسوزیهای خانگی آشپزخانه است. کارشناسان و متخصصان ایمنی، آشپزخانه را یکی از نقاط پرخطر در خانه میدانند و توصیه میکنند که برای کاهش خطرات و پیشگیری از آسیبها و صدمات به ایمنی آشپزخانه توجه شود. وجود منابع حرارتی مانند اجاق گاز و سماور و همچنین وجود لوازم و وسایل برقی در کنار مواد آتشگیر مانند روغنها و مواد شیمیایی، حولهها و دستکشها همه شرایطی را بهوجود آوردهاند که کارشناسان و متخصصان ایمنی، آشپزخانه را محلی با پتانسیل خطر بالا معرفی کنند. ما هم این بار میخواهیم سری به آشپزخانه بزنیم، شرایط پرخطر را شناسایی کرده و تا جای ممکن آنها را به حداقل برسانیم.
● دستکش گشاد و آستین بلند ممنوع!
برای کاهش خطر در آشپزخانه، هنگام پختوپز و کار با اجاق گاز همیشه از دستگیره و دستکش پارچهای مناسب استفاده کنید. بهتر است در انتخاب دستکش دقت کنید. پوشیدن دستکشهای گشاد گاهی باعث شعلهور شدن آتش میشود و ممکن است در حالی که میخواهید در ظرف را بگذارید دستکش از دست شما خارج شده و آتش بگیرد.
هنگام پخت و پز و آشپزی، لباس مناسب بپوشید. پوشیدن لباسهایی با آستینهای بلند و گشاد هم میتواند خطر سوختگی و آتشسوزی را بیشتر کند. گاهی بندها، جیب یا کمربندهای شل و آویزان ممکن است به ظروف گیر کند و خطر سوختگی و آتشسوزی پیش بیاید.
● آشپزهای خوابآلود
گاهی آنقدر خسته و خوابآلود هستید که وقتی از آشپزخانه بیرون میآیید تا چند دقیقه دیگر برای سرزدن به غذا یا کمتر کردن شعله گاز دو مرتبه به آشپزخانه بروید، ناغافل خوابتان میبرد و وقتی بیدار میشوید که دود همه جای خانه را گرفته است. مطالعات نشان داده ۴۲ درصد از افرادی که در آتش سوزیهای ناشی از پخت وپز در خانه جان خود را از دست دادهاند هنگام آتش سوزی خواب بودهاند. پس بهتر است وقتی خسته و خواب آلود هستید آشپزی نکنید.
● آتش در ماهیتابه
گاهی وقتها پیش میآید که روغن در ماهیتابه آتش میگیرد. در این مواقع بهترین روش برای خاموش کردن و کنترل آتش این است که ابتدا شعله گاز را خاموش کنید و سپس در حالی که دستکش به دست دارید به آرامی در ماهیتابه را روی آن بگذارید. با این کار از پرتاب قطرات روغن و پخش شعله جلوگیری میشود و آتش به خوبی مهار میشود. به دلیل کمبود اکسیژن بعد از مدتی آتش به طور کامل خاموش میشود. در ماهیتابه را تا قبل از سرد شدن کامل ظرف باز نکنید. یادتان باشد که هیچ وقت از آب برای خاموش کردن شعلههای روغن استفاده نکنید. ماهیتابهای که روغن آن درحال سوختن است حرکت ندهید چون قطرات روغن و شعلهها به راحتی پراکنده میشوند و ممکن است آتش وسیعتر شود یا در اثر پرتاب قطرات روغن و شعلهها دچار سوختگی شوید. 
کارشناسان ایمنی، برای خاموش کردن شعلههای ناشی از سوخت روغن در ماهیتابه این روش را به روشهای دیگر ترجیح میدهند. به عنوان مثال اگر به شکل درست و صحیح از کپسول اطفای حریق استفاده نشود این کار ممکن است سبب پخش شدن شعلهها و گسترش آتشسوزی شود در حالی که در این روش با سرعت و ایمنی بیشتری شعلهها کنترل میشوند. فقط کافی است، نترسید و از دستکش مناسب استفاده کنید تا دستتان نسوزد.
از جوششیرین هم میتوان برای خاموش کردن شعلههای کوچک ناشی از سوختن روغن در ماهیتابه استفاده کرد. اما در این روش، خطر سوختگی ناشی از حرارت و پرتاب قطرات روغن بیشتر است. توصیه میشود از جوششیرین برای کنترل و خاموش کردن این شعلهها استفاده نکنید، گاهی ممکن است خود جوششیرین باعث بیشتر شدن شعلهها شود.
● آتش برقی
گاهی ممکن است در آشپزخانه ماکروفر یا توستر محل شروع حریق باشند. در صورت بروز این نوع آتش در آشپزخانه، در وسیله را بسته نگهدارید و دستگاه را از برق بکشید. قبل از استفاده مجدد دستگاه را به تعمیرکار و تکنسین و یا شرکت سازنده نشان دهید تا تعمیرات لازم را انجام دهند. در صورت لزوم دستگاه را تعویض کنید.
برای خاموش کردن آتشسوزیهای ناشی از برق – قبل از قطع کامل جریان برق – از آب استفاده نکنید. این کار ممکن است خطر برقگرفتگی را نیز به خطر سوختگی اضافه کند.
● فر اجاقگاز
اگر متوجه شدید فر اجاقگاز آتش گرفته است بهترین کار این است که در فر را بسته نگهدارید، شعله را خاموش کنید و جریان گاز را به طور کامل قطع کنید. متاسفانه این نوع آتش سوزی معمولا شدید است. در صورت شدید بودن حریق به سرعت از آتش نشانی کمک بخواهید.
● کپسول اطفای حریق
بهتر است یک کپسول اطفای حریق چند منظوره تهیه کنید و طرز کار با آن را یاد بگیرید تا در همان لحظات اول بتوانید آتش را خاموش کنید. کپسول را در کنار در ورودی آشپزخانه و در دسترس نصب کنید. از نصب کپسول در نزدیکی و کنار منابع حرارتی و محلهایی که احتمال دارد نقطه شروع حریق باشند خودداری کنید، چون در این صورت در هنگام آتش سوزی دسترسی به آنها مشکل و گاهی غیرممکن میشود. فراموش نکنید گاهی اوقات ترک کردن محل بهترین و تنها راه حل ممکن است.
● ۷ نکته برای پیشگیری آتشسوزی
برای پیشگیری از آتشسوزی و سوختگی در آشپزخانه نکات زیر را رعایت کنید:
۱) هنگام پخت غذا در آشپزخانه حضور داشته باشید و آشپزخانه را به مدت طولانی ترک نکنید. حضور در آشپزخانه هنگام پخت غذا علاوه بر اینکه از وقوع خطر جلوگیری میکند سبب میشود در صورت وقوع حریق، شعلهها را در همان لحظات ابتدایی خاموش کنید. اگر به هر دلیلی میخواهید برای مدتی آشپزخانه را ترک کنید شعلهها را خاموش کنید.
۲) وسایل و اشیای آتشگیر مانند دستمالهای آشپزی، حولهها و ظروف پلاستیکی را از منابع حرارتی به خصوص اجاق گاز دور نگه دارید.
۳) اجاقگاز و سطوح اطراف آن را همیشه تمیز نگهدارید.
۴) هنگام آشپزی و قراردادن و برداشتن ظروف در فر یا روی شعله اجاقگاز از دستگیره و دستکشهای پارچهای استفاده کنید. دستکشهای گشاد باعث سوختگی میشوند. در صورت سوختن دست، دستتان را سریع از حرارت دور کرده و در آب سرد قرار دهید. در موارد شدیدتر از پماد سوختگی استفاده کنید و با مراجعه به پزشک، درمان دارویی انجام دهید.
۵) دسته قابلمهها و ظروف روی شعله اجاقگاز را طوری قرار دهید که روی شعلههای دیگر قرار نگیرد و همچنین در حالتی نباشد که بچهها به آن دسترسی داشته باشند.
۶) برای پیشگیری از سوختگی با آب، درجه آب گرم را طوری تنظیم کنید که باعث سوختگی نشود.
۷) اگر سیگار میکشید بهتر است هرچه زودتر آن را ترک کنید و تا آن موقع ته سیگار را قبل از قراردادن در سطل زباله با آب خاموش کنید!
